قديم در كوست خراسان شيرى باميكان مذكور است « 1 » اين نام در اوايل قرون اسلامى غير از باميان در سرزمين‌هاى نزديك و همجوار نيز ديده مىشود ، چنانچه مولف تاريخ بخارا ابو بكر محمد بن جعفر نرشخى ( 281 - 348 ه ) در زمانهاى قديم بناى شهرستان بخارا را از طرف شهزاده شير كشور بن قراجورين يبغو ميداند « 2 » و اين دو كلمه شير و كشور باز هم به همان ريشهء قديم لغوى خود كه ذكر يافت پيوستگى ميرسانند . و طوريكه بعد ازين مىآيد ، لقب شير در خاندان صفارى سيستان هم ديده مىشود . در سال ( 630 م - 9 ه ) هنگاميكه زاير چينى هيون تسنگ به باميان ( فان - ين - نه ) رسيد ، مردم و عادات و رسوم و پول و زبان آن را مانند تخارستان يافت ، كه كيش بودايى و مذهب صغير داشتند ، و پادشاه اينجا برين كيش سخت استوار بود ، و در مجلس كبير دينى ( موكشا مهاپرشاد ) كه بعد از هر پنج سال راجع به دساتير دين بودا انعقاد مىيافت ، كليه دارائى خود و زنان و فرزندان و حتى خزانه دولتى را انفاق مىنمود « 3 » و شامن - هويى - لى SHAMAN - HWUI - LI مريد هيون تسنگ كه كتاب حيات او را نوشته گويد كه پادشاه باميان هيون تسنگ را به قصر شاهى خويش دعوت كرد ، و مهمان‌نوازيها نمود « 4 » و قراريكه موسيو گداروهاكن مىنويسند تا سال ( 727 م - 109 ه ) كه زاير چينى هوى - تچاو HOUEI - TCHEAO از راه سى - يو ( كابل ) وارد فان ين ( باميان ) گرديد ، درين وقت يكنفر هو HOU ( تاجيك ) درين شهر باستقلال حكم ميراند و لشكريان پياده و سوار قوى و فراوان داشت « 5 »

--> ( 1 ) - تاريخ تمدن ساسانى از سعيد نفيسى 1 / 320 ببعد طبع تهران 1331 ش ( 2 ) - تاريخ بخارا ترجمهء فارسى احمد بن محمد قباوى و تلخيص محمد بن زفرص 6 طبع تهران 1317 ش ( 3 ) - سى - يو - كى كتاب اول ترجمهء بيل . ( 4 ) - تاريخ افغانستان 2 / 514 ( 5 ) - آثار عتيقهء باميان 86 طبع كابل .